Arabuluculuk

İŞ HUKUKUNDA ARABULUCULUK

Arabuluculuk, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununda 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile değişiklikler yapılması üzerine ve arabuluculuk iş hukukundan doğan davaların büyük bir çoğunluğunda DAVA ŞARTI yani zorunlu hale gelmiştir. Yeni 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunun 3. Maddesinin ilk fıkrasında işçi veya işveren alacağı ve tazminatları ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı olduğu açıkça ifade edilmiştir.

Buna göre dava açmak isteyen işçi ve işverenler ve/veya vekil ve avukatları Yeni İş Mahkemeleri Kanununun 3. Maddesinin 2. Fıkrasına göre “arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir.”

Aşağıdaki dava ve işlerde arabulucuya başvurulmaması halinde davanız herhangi bir incelemeye tabi tutulmaksızın reddedilecektir.

1. İşe İade Davaları

2. Boşta Geçen Süre Tazminatından Doğan Davalar

3. İşe Başlatmama Tazminatından Doğan Davalar

4. Kıdem Tazminatı Alacağından Doğan Davalar

5. İhbar Tazminatından Doğan Davalar

6. Kötüniyet Tazminatından Doğan Davalar

7. Bakiye Süre Ücreti Alacağından Doğan Davalar

8. Eşit Davranmama Tazminatından Doğan Davalar

9. Sendikal Tazminattan Doğan Davalar

10. Ücret Alacağından Doğan Davalar

11. Fazla Mesai Ücretinden Doğan Davalar

12. Yıllık İzin Ücretinden Doğan Davalar

13. Yol ve Yemek Ücretinden Doğan Davalar

14. Ulusal Bayram ve Genel Tatil ( UBGT ) Ücretindan Doğan Davalar

15. Prim ve İkramiye Ücretinden Doğan Davalar

TİCARİ ARABULUCULUK

Arabuluculuk; dava yoluna gitmeden, kişilerin başvurabileceği alternatif bir çözüm yoludur. Ülkemizde de iş uyuşmazlıklarında uygulanmakta olan arabuluculuk oldukça başarılı sonuçlar ortaya çıkartmıştır ve çıkartmaya da devam etmektedir. Bunun yanı sıra; 01.01.2019 tarihi itibariyle ticari uyuşmazlıklar bakımından da; dava şartı olarak arabuluculuk getirilmiştir. Bu düzenlemeye ilişkin kanun maddesi Türk Ticaret Kanun’un 5. maddesine eklenmiştir.

Bütün ticari işletmeler ve şirketlerden, çek, bono gibi kıymetli evraktan, taşıma işlerinden, gemi ticaretinden, sigortacılıktan, bankacılıktan, ödünç işlerinden, rekabetten, fikri mülkiyetten kaynaklanan uyuşmazlıklar zorunluluk kapsamındadır.  Ticari davalarda arabuluculuğun dava şartı olmasına ilişkin düzenleme, sadece ticari davalara yöneliktir.

Ticari davanın kapsamıysa oldukça geniştir. Bu nedenle hak kaybına uğramamak adına uyuşmazlık konusunun ticari bir dava olup olmadığı iyi tespit edilmelidir. Ticari dava kendi içinde mutlak ticari dava ve nispi ticari dava olarak ayrılmaktadır. Mutlak ticari davada, tarafların sıfatına ve işin ticari işletmeyle ilgili olup olmadığına bakılmaz. Bu davalarda önemli olan kanun tarafından ticari dava addedilmektir. Örnek vermek gerekirse, Türk Ticaret Kanunu kapsamında sayılan tüm davalar mutlak ticari davadır. Bunun için başka bir özelliğin aranmasına gerek yoktur. Kanun bu şekilde kabul ettiği için, uygulama da bu şekilde olacaktır.

İHTİYARİ ARABULUCULUK

İhtiyari Arabuluculuk konusu itibariyle arabuluculuğa elverişli bir ihtilafın çözümünde tarafların dava açılmadan önce iradi olarak arabuluculuk yolunu seçmeleridir. Yapılan arabuluculuk görüşmeleri çerçevesinde taraflar uzlaşırlarsa, dava açılmasına gerek kalmayacaktır. Taraflar arabuluculuk süreci içinde bir anlaşmaya varamazlarsa, dava açabileceklerdir.

Herhangi bir özel hukuk uyuşmazlığının tarafları arabulucuya kendi istekleri ile tek taraflı veya birlikte başvurabilir. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri tüm özel hukuk uyuşmazlıkları, işleri ve davaları arabuluculuk ile çözüme kavuşturulabilir (Arabuluculuk Kanunu md.1/2). İstisnalar dışında birçok konuda arabuluculuk mümkün olduğundan uyuşmazlık konusu olan veya dava açmayı düşündüğünüz, size karşı dava açılabilecek, karşı tarafla sorunu çözmek için bir araya gelmek ve dava açılmadan veya dava açıldığı halde ortak çözümü denemek istediğiniz her konuyu arabulucuya sorabilirsiniz.

Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri ve arabuluculuk için uygun dava ve işler aşağıda örneklendirme şeklinde belirtilmiştir:

-İş hukukundan kaynaklanan, kıdem tazminatı , ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti alacakları ; iş kazası nedeniyle maluliyet veya ölümden kaynaklanan maddi ve manevi tazminatı, destekten yoksun kalma tazminatı vb. her türlü tazminat talepleri,

-Boşanma mahkeme yolu ile gerçekleşmiş olmak kaydı ile boşanma davasının devamı niteliğinde boşanmadan kaynaklı maddi ve manevi tazminat, edinilmiş mallar ile ilgili katılma alacağı ve katkı payı alacağı uyuşmazlıkları

-Farklı nedenlerle maddi ve manevi tazminat davasına konu olabilecek uyuşmazlıklar.

-Ticaret hukuku ve sigorta hukukuna ilişkin her türlü iş ve dava konusu olan uyuşmazlıklar.

-Genel anlamda Miras Davaları, mirasta mal paylaşımı, mirastan mal kaçırma nedeni ile açılan saklı pay nedeniyle tenkis davası, mirası bırakanın mirasçıya miras bırakmamak için yaptığı danışıklı işlemler ve bunlardan doğan hukuki uyuşmazlıklar.

-Gayrimenkul ile ilgili tapu iptal ve tescil, müdahalenin men-i (tecavüzün önlenmesi) ve haksız işgal tazminatı, ecrimisil davası, danışıklı tapu devirleri nedeniyle açılan davalar, vekalet görevinin kötüye kullanılması nedeni ile doğan mağduriyetler, önalım Şufa davası , ortaklığın giderilmesi / izale-i şüyu davaları, kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile ilgili uyuşmazlıklar.

Yukarıda yazılı uyuşmazlıklar örneklendirme amaçlı verilmiş olup daha birçok benzer uyuşmazlıklar, dava konusu olabilecek uyuşmazlıklar Arabuluculuk ile çözümlenbilir.